Blog

Hoe werkt onverwerkte rouw door in een familie?

Geschreven op 10 november 2025

Soms begint een familieverhaal niet met geboorte, maar met een dood. Met dat ene moment waarop de adem stokte, en niemand meer wist hoe verder te leven.

Generaties later merken we het nog: een stilte die te zwaar is, woorden die niet gesproken mogen worden, levens die klein blijven om trouw te blijven aan wat ooit stopte.

Systemisch werk leert ons kijken: zien wat gestorven is, buigen voor wat niet te repareren is, en dan weer opstaan, met zachte ogen, in het leven van nu.

Leven is één grote gebreide trui, een weefsel van verhalen, mensen, momenten. Soms zit er een steek wat losser, maar zelfs die hoort bij het geheel.

Als we durven erkennen wat niet mocht leven, komt het leven zelf terug in beweging. Zacht. Echt. Ademend.

We nemen het leven opnieuw aan. Met zachte ogen. Met heel ons hart.

Over mij
Joanne van Heumen

Joanne van Heumen is schrijver en systemisch begeleider bij verandering en verlies. Zij werkt met het verhaal van Inanna en is opgeleid bij Phoenix Opleidingen.

Over Joanne →
Lees ook
1.1 · De Kroon. Wat je hoofd draagt. Uit het kaartendeck De Afdaling van Inanna.
Wat is de afdaling van Inanna?De afdaling van Inanna is een van de oudste verhalen die we kennen. Het komt uit Sumer, in het zuiden van het huidige Irak, en is bewaard op kleitabletten. Inanna, koningin van hemel en aarde, daalt af naar de onderwereld van haar zuster Ereshkigal. Bij elk van de zeven poorten legt zij iets neer. Ze komt terug, maar anders.Lees verder →
R.2 · De Afdaling. Zeven poorten naar beneden. Uit het kaartendeck De Afdaling van Inanna.
Wat zijn de zeven poorten van Inanna?De zeven poorten zijn de drempels die Inanna passeert op weg naar de onderwereld. Het is een Sumerische mythe, bewaard op kleitabletten van bijna vierduizend jaar oud. Bij elke poort vraagt de wachter haar iets af te leggen: haar kroon, haar oorringen, haar ketting, haar borstplaat, haar armband, haar meetstok, haar gewaad. Bij de laatste poort staat zij naakt.Lees verder →
1.2 · De Kroon, Het Zelfbeeld. Wie denk je te zijn? Uit het kaartendeck De Afdaling van Inanna.
Voor de spiegelMorgen sta ik voor de spiegel. Ik kijk haar aan — de vrouw die terugkijkt. Wie ben jij? Ben je blij met het beeld dat je ziet? Kun je haar werkelijk ontmoeten? Of ontmoet je haar met vluchtige ogen?Lees verder →
Joanne van Heumen tijdens een opstelling
Hoe neem je afscheid van iemand die nog leeft?Levend verlies is rouw om iemand die nog leeft. Een broer die niet meer bereikbaar is. Een vader die verdwijnt in dementie. Er is geen graf en geen ritueel, en daarom is het zo moeilijk. Afscheid nemen gaat hier niet over loslaten. Het gaat over leren dragen: verdriet en liefde tegelijk.Lees verder →
Waarom is hulp aannemen zo moeilijk?Hulp aannemen is moeilijk als je hebt geleerd te geven, te dragen en sterk te zijn. Aannemen voelt dan als schuld, als afhankelijk worden, als een stukje van jezelf kwijtraken. Maar aannemen is geen nederlaag. Het is zeggen: ik wil blijven. En wie hulp aanneemt, geeft de ander iets terug: de kans om voor je te zorgen.Lees verder →
Een lege kring van stoelen in een stille ruimte met hoge ramen
Hoe help je iemand die rouwt?Je helpt iemand die rouwt niet door het op te lossen of sneller te laten gaan. Rouw wil ruimte. Een plek waar iemand zegt: blijf maar even hier. Zodat verdriet, liefde en verlies zichtbaar mogen worden. Soms is stil aanwezig zijn het enige wat nodig is.Lees verder →
Joanne van Heumen, moe en zacht, onder een deken op de bank
Hoe vier je kerst als je ziek bent?Als je ziek bent, mag kerst klein zijn. Een kleine tafel, geen overvloed, geen moeten. Een dekentje, omdat het nu niet anders kan. Je merkt dat je in het echte leven niet zoveel nodig hebt: aanwezigheid, warmte en de ruimte om te zijn zoals je bent. Dat is genoeg.Lees verder →
Joanne van Heumen in een spijkerblouse, peinzend tussen de bomen
Waarom helpt een ritueel bij rouw?Een ritueel helpt bij rouw omdat het een plek geeft. Rouw laat zich niet begrijpen of oplossen. Ze vraagt om bedding: een veilige ruimte waarin verdriet, boosheid, ontkenning en hoop er mogen zijn. In die omhulling durft wat lang verstopt zat zich te laten zien. Niet om het op te lossen, maar om het te laten bestaan.Lees verder →
Hoe lang duurt rouw?Rouw heeft geen klok. Er is geen aantal maanden waarna het voorbij hoort te zijn, ook al vindt je omgeving dat vaak wel. Rouw beweegt in adem en stilte, soms in een schreeuw. Wat helpt, is geen haast. Wat helpt, zijn de mensen die blijven wanneer het verdriet niet meer te troosten is, alleen te dragen.Lees verder →Wat doe je als iemand het contact verbreekt?Als iemand de deur dichthoudt, blijft er vaak iets in je aankloppen. Je stuurt brieven, je belt aan, je loopt weg en komt terug. Wat helpt, is niet harder kloppen. Wat helpt, is dat de volwassen vrouw in jou naast het kleine meisje gaat zitten dat blijft verlangen, een hand op haar rug legt en zegt: ga je mee?Lees verder →Wat gebeurt er in een zweethut?In een zweethut zit je in het donker, in vuur en hitte, met ritme, trommels en zang. Daarna volgt een onderdompeling in ijskoud water. Het is een reis naar binnen. Wat vastzit, mag opborrelen: verdriet, angst, liefde. Voor mij werd het een plek waar dood en leven dichtbij elkaar kwamen, en waar ruimte ontstond in mijn lijf.Lees verder →Waarom praten we in families niet over de dood?In veel families wordt na een vroege dood niet meer over de dood gesproken. Verdriet, pijn en angst worden niet genoemd. Zo blijft een verlies generaties lang voelbaar, zonder dat iemand het benoemt. Soms begint het weer te bewegen met iets kleins: een graf bezoeken, onkruid wieden, samen schoonmaken. Met liefde.Lees verder →
Meer van mijn blog →